Fransa’da Ne Olmuyor?

Her ülke kendi iç zayıflıklarını ve devrimci durumunu en nihayetinde bağrında taşıyor. Devrim, temelde, zemin ve zamanla şartlanmış millî bir olgu olma özelliğini koruyor; ihraç edilemiyor.

Fransa yeni sömürge alanları açamıyor, aksine kaybediyor. 2022 yılından bu yana, Avrupa kıtasında kapladığı alanın on katı kadar alanın iktisadî ve fiilî kontrolünü Afrika’da kaybetti.

2022 yılında Mali ve Orta Afrika Cumhuriyeti’nden, 2023’te Brukina Faso ve Nijer’den, 2025’te Çad, Fildişi Sahili, Senegal ve Gabon’dan çekildi. Fransız Meclisi’ne geçtiğimiz aylarda sunulan sömürgecilik raporuna göre durum şu şekilde:

“Sahra Altı Afrika, Fransa ihracatının %1,8’ini ve ithalatının %1,9’unu oluşturmaktadır. Bununla birlikte, hidrokarbonlar, tarım ürünleri ve minerallerin önemli bir tedarikçisi olmasının yanı sıra, mekanik ekipman, elektrikli ve elektronik malzemeler ile tarım-gıda ve ilâç endüstrilerinden ürünlerin de müşterisi olması nedeniyle Fransız dış ticareti için stratejik bir bölgedir. Bu pay son 10 yıldır düşüş gösterse de, Sahra Altı Afrika ile ticaret hacmi ortalamanın üzerinde artmaktadır. Ticaretin ötesinde, Fransa Afrika’da önemli bir yatırımcı olmaya devam ediyor. Afrika kıtasındaki Fransız doğrudan yabancı yatırımlarının (FDI) miktarı 2000 yılından bu yana neredeyse on kat artarak 2000’deki 5,9 milyar avrodan 2008’de 27 milyar avroya ve ardından 2023’te 54 milyar avroya yükseldi. Böylece 2023 yılında, Birleşik Krallık’tan sonra Afrika’daki en büyük ikinci ikili yatırımcı olduk. Bu durum, Fransız şirketlerinin varlığının artmasına yol açtı: Afrika’daki Fransız iştiraklerinin sayısı 10 yılda neredeyse %50 artarak 2014’teki 3.020’den 2024’te 4.470’e yükseldi. Yalnızca Sahra Altı Afrika için bu, doğrudan 235.000 kişiyi istihdam eden 2.440 iştiraki temsil etmektedir.”[1]

İşte Fransa, son 20 yılda, bir umut saldırdığı bu sahayı adım adım kaybediyor. Fransız şirketleri, ticaret olanağını yitirdikleri sahalarda zararlarını tahkimle gidermenin peşine düşmüş durumda.[2] Fransa’nın İngiltere ile boy ölçüşmesi yeni değildir. Bu ölçüşmeye Rusya ve Türkiye de dâhildir. Rusya ve Türkiye, Afrika’da Fransa aleyhine ilerlemektedir.

18.yy’da İngiltere’ye karşı üstünlüğünü yitirmesi ve malî sorunlarının baş göstermesi bir arada oldu. O tarihten bu yana Fransız devleti patinaj hâlindedir. Fransa 7 Yıl Savaşları’nın neticesinde sömürgeleri olan Kanada, Doğu Louisiana (Missisipi’nin doğusu), Batı Louisiana, Hindistan (Bengal ve Ganj bölgesi), Dominika, Grenada, Saint Vincent, Tobago ve Senegal’i kaybetmişti.

Diğer yandan Amerika bağımsızlık savaşında yaptığı desteklerle hazinesi boşalan ülke, ülkesindeki zenginliğin çoğunu yani serveti vergilendiremiyordu. Zira servet vergiden bağışık soyluların elinde toplanmıştı.

Halkın üzerine, üretimle ilgisi olamayan baş vergisi salınmıştı; ciddi bir meşruiyet krizi yaşatıyordu. İflâsa karşı servetin vergilendirilmesi girişimlerine soyluların direnmesi üzerine Kral, uzun yıllardır kapalı olan meclisi açmak zorunda kaldı ve neticede bu hâdiseler 1789 Devrimi’ne evrildi.

Bugün de Fransa’da 1789 koşullarına benzer şartlar beliriyor. Malî sorunlarını çözemeyen, yüksek dış borç ödeyen ve sömürgelerini kaybeden ülke, serveti vergilendiremiyor. 2025 yılında çıkarılan Servet Vergisi Kanunu, modern çağ soyluları (Senato) tarafından reddedildi.

İşte bu hâldeki Fransa, kendisini AB düzenine bağlamış olmakla, dönemsel rahatlamaya yol açabilecek alternatif sömürü araçlarını da keyfince kullanamıyor. Örneğin, kafasına göre para basıp enflasyon yaratamıyor ya da hudutsuz borçlanıp, sonra savaş çıkarıp borçlarını sildiremiyor. Pandemi döneminde uluslararası sistem daralma emri verdiğinde uymak zorunda kalıyor.

Üstüne üstük Fransa, Rusya’ya karşı Ukrayna’yı desteklemek zorunda kalıyor ki finans kapitalin kölesi olan Ukrayna’nın desteklenmesi, buraya kaynak ayrılması, Fransız halkı nezdinde meşruiyet taşımıyor. Türkiye’ye ve İngiltere’ye karşı, İsrail ile birlikte Kıbrıs’ta iş tutmak durumunda kalıyor. Filistin davasının dünya çapında meşruiyet kazandığı bu günlerde, Fransız devleti halkın gözünden günden güne düşüyor.

Fransız gençliğinin, dökülen okul binaları ve boş geçen dersler üzerinden başlattığı isyanın gerisinde Fransa’nın iç çelişkileri yatıyor. Zengin bir ülkenin halkı, kapitalizm koşullarında günden güne sefalete sürükleniyor. Fransa iç çelişkilerini çözemiyor, Fransız işçi sınıfı henüz önderliğini yaratamamış görünüyor.

Deniz Kuzey

28 Ekim 2026

Dipnotlar:

[1] “PAR LA COMMISSION DES AFFAIRES ÉTRANGÈRES en conclusion des travaux d’une mission d’information sur l’influence de la France dans un monde postcolonial”, 15 Nisan 2026, Assemblee Nationale.

[2] “Nijer Devleti, 19 Haziran 2024 tarihinde Imouraren SA’nın sahip olduğu işletme iznini iptal etti. 19 Aralık 2024 tarihinde Orano Mining, haklarını savunmak ve işletme izninin iptalinden kaynaklanan tüm zararlarının tazminini talep etmek amacıyla Nijer devleti aleyhine tahkim süreci başlattı.” [Annual Activity Report, 2025, s. 37, Orano.]